دستگاه هات تپ و ایرادات حین عملیات

در بخش پیشین به برخی از ایرادات اجتمالی که می تواند پیش از انجام عملیات انشعاب گرم متوجه دستگاه هات تپ اشاره شد. توضیح داده شد که می تواند با انجام حداکثر انجام بازرسی ها و افزایش ضریب دقت بازرسی ها، عوامل آسیب زای عملیات انشعاب گیری را رفع کرد. همچنین اشاره شد که شرکت هات تپ پیشگام ضمن عطف توجه به این نکته توانسته است ضریب ایرادات فنی دستگاه هات تپ جهت انجام عملیات های خود را به حداقل برساند. اما اشاره نیز گردید که برخی از ایرادات دستگاه هات تپ ممکن است پیش از اجرای کار بروز پیدا نکنند و تنها در زمان انجام عملیات باشد که ما متوجه ایراداتی از ناحیه دستگاه هات تپ باشیم.

بدیهی است که پیشگیری از بروز چنین ایراداتی در اولویت فنی یک مجری متبحر عملیات هات تپ است، اما به منظور آشنایی با برخی از ایرادات احتمالی، به توصیف عمده مشکلاتی که این دستگاه می تواند در حین اجرای کار با آن درگیر شود می پردازیم. در این خصوص نیز برخی از ایرادات از طریق بازرسی چشمی قابل رویت هستند و می توان ضمن بازرسی ساده چشمی بدان پی برد. اما برخی دیگر قابل مشاهده نبوده و تنها از طریق عملکرد ناصحیح دستگاه هات تپ حین انشعاب گیری می توان به وجودشان پی برد.

دستگاه هات تپ و تست های لازمه
دستگاه هات تپ باید مورد بررسی و تست دقیق جهت پیشگیری از آسیب قرار گیرد

ایرادات قابل رویت حین عملیات:

  • بروز نشتی از بارزترین ایراداتی است که در حین اجرای کار می توان نسبت به آن پی برد. به عبارتی دیگر در حین اجرای کار و در زمانی که به ظاهر همه مولفه ها مورد تایید می باشند ممکن است به یکباره شاهد بروز نشتی از ناجیه اتصالات و اجزای دستگاه هات تپ باشیم. در این صورت بدون شک می توان دریافت که ایرادی داخلی در دستگاه موجود است، یا ایرادی بیرونی در آن وجود داشته است که به صورت چشمی قابل مشاهده نبوده است.
  • از جمله ایراداتی که می تواند گریبان گیر عملیات هات تپ شود فیتینگ نامناسب دستگاه هات تپ است که پس از نصب روی ولو می توان به آن پی برد. زمانی که قطعات و اتصالات دستگاه هات پت با تلورانس خطای بالا روی یکدیگر نصب شوند دستگاه پس از نصب روی ولو نسبت به لوله زاویه عمود نخواهد داشت و این امر ایرادی اساسی به شمار می رود. از آن جا که شفت پیشروی به موازات دستگاه هات تپ دارد، لذا اگر فیتینگ به درستی انجام نشده باشد کاتر به صورت متقارن و همزمان روی لوله قرار نخواهد گرفت. به همین دلیل حرکت کاتر جهت برش لوله زاویه دار خواهد بود و چه بسا اگر این زاویه انحرافی بالا باشد کاتر پیش از برش کامل لوله به لبه اسپلیت تی یا ولو گیر کند. در این شرایط پیشروی دچار مانع خواهد شد و عملیات ناموفق می ماند. بنابراین در صورت مشاهده چنین ایرادی باید بلافاصبه نسبت به رفع آن اقدام کرد.

ایرادات غیر قابل رویت حین عملیات:

  • عدم پیشروی دستگاه حین انجام عملیات از دیگر ایراداتی است که عملیات را به وقفه می اندازد. گاهی اوقات می بینیم که اپراتور در حال پیشروی دستگاه هات تپ است اما پیشروی انجام نمی شود و برشی صورت نمی گیرد. در این صورت قطعا ایرادی متوجه مجموعه شده است. این ایراد یا می تواند ناشی از مولتی پلیر و ابزارهای اتصال موتور هیدرولیکی به دستگاه باشد، یا ناشی از ضعف خود موتور هیدرولیکی در تأمین و تغذیه فشار کافی جهت پیشروی و یا بروز ایراد احتمالی در شفت که مانع پیشروی دستگاه درون لوله می شود.
  • فرسوده شدن کاتر از موارد تشخیصی ای است که گهگاه در نتیجه اهمال در آماده سازی کاتر حین اجرای هات تپ پیش می آید و ادامه عملیات را دچار وقفه می کند. در مواقعی مشاهده می شود که اپراتور مجری کار پیشروی را انجام می دهد اما کاتر به درون لوله نفوذ نمی کند و برش انجام نمی گیرد. در این شرایط می توان نسبت به کارکرد صحیح کاتر دچار تردید شد. کاتر دستگاه هات تپ متشکل از الماسه های برش است که فرایند برش در واقع توسط آن ها انجام می شود. اگر بنا به هر دلیلی الماسه ها عملکرد خود را به درستی انجام ندهند کاتر دچار گردش هرز می گردد و عملا هیچ گونه براده برداری و برشی انجام نمی گیرد.

مهم ترین عامل بروز این ایراد فرسوده شدن الماسه هاست که بنا به دلایل مختلفی اتفاق خواهد افتاد. ممکن است این امر به خاطر استفاده مستمر از کاتر بدون بازرسی الماسه ها و تعویض یا تعمیر آن ها باشد، ممکن است این امر ناشی از جاگیری نامناسب الماسه ها در محل در نتیجه مونتاژ غیر صحیح باشد و مهم تر از همه ممکن است ناشی از عدم تبحر و ناشی گری اپراتور عملیات در باردهی به دستگاه باشد. اگر شدت باردهی بالا باشد الماسه ها تحت فشار قرار گرفته و به این ترتیب زودتر از موعد کارکرد خود را از دست خواهند داد. به این ترتیب مشاهده می کنیم که در میانه کار پیشروی متوقف شده و کاتر در عمل هرز می گردد.

دستگاه هات تپ . بازرسیها هنگام اجرای کار گرم
دستگاه هات تپ حین اجرای کار گرم، لزوم بازرسی حین عملیات

عوامل برشمرده شده فقط بخشی از ایراداتی است که می تواند از جانب دستگاه هات تپ متوجه مجموعه شود. عملیات انشعاب گیری گرم به روش هات تپ با وجود مزایای زیادی که دارد به نوبه خود دارای حساسیت های منحصر به فردی نیز هست که باید نسبت به یکایک آن ها بیشترین توجه و دقت را مبذول داشت. تست و بازرسی دستگاه پیش از عملیات، و نیز حساسیت نسبت به نحوه عملکرد دستگاه هات تپ در حین انجام عملیات انشعاب گیری نکاتی است که مجری عملیات باید نسبت به آن اهتمام ویژه بورزد. امکان بروز ایراد از جانب دستگاه پیشفرضی است که باید در تمامی مراحل انجام کار زیر نظر پرسنل مهندسی و اجرایی کار باشد. به این شکل از احتمال بروز مشکل توسط دستگاه هات تپ پیشگیری شده و ضریب خطای عملیاتی از این جانب کاسته خواهد شد.

گروه هات تپ پیشگام از این حیث دستاوردهای زیادی را داشته است و توانسته است ضمن شناسایی بسیاری از این متغیرهای موجود در دستگاه هات تپ، ضریب ایمنی عملیات خود را به بالاترین حد برساند. به این ترتیب می توان ادعا کرد دستورالعمل ها و روش های اجرایی هات تپ تدوین شده توسط ما از دقیق ترین و قابل استنادترین مستندات خصوصاً در مورد الزامات دستگاه هات تپ به شمار می رود.

دستگاه هات تپ و ایرادات آن (Hot Tap Machine)

دستگاه هات تپ از ادوات مهم نفتی و گازی به شمار می رود که با توجه به ماهیت ویژه عملیاتی آن مستلزم فرایندهای تعمیراتی و نگهداری خاص خود است. با استفاده از این دستگاه می توان عملیات انشعاب گیری گرم لوله و مخزات را به انجام رساند. به این شرح که در زمان جریان سیال درون لوله می توان با استفاده از دستگاه هات تپ روی لوله عملیات انشعاب گیری را به انجام رساند.

با توجه به این نقش اساسی و مهم صحت و سلامت دستگاه هات تپ برای انشعاب گیری بسیار مهم است. این دستگاه عملیات را روی لوله تحت فشار و در شرایطی انجام می دهد که فرایند متوجه خطرات بالقوه عدیده ای است. اصولا کار گرم جزو کارهای پر ریسک و پر خطر به شمار می رود و عملیات انشعاب گیری گرم نیز از آن جا که متوجه سیالات قابل احتراق است خطرات چشم گیری را پیش روی خود دارد. کارکرد ناصحیح دستگاه هات تپ می تواند منشأ خطرات بسیار خطرناکی باشد و سلامت فنی مجموعه، محیط زیست و مهم تر از همه نیروی کار فعال در واحد صنعتی بسیار واسته به این امر است.

دستگاه هاتتپ
دستگاه هات تپ پیش از عملیات و حین نصب

افزون بر نکات فوق، دستگاه هات تپ با وجود سادگی ظاهری ساختاری تقریبا پیچیده دارد و مهم تر آن که در صورت بروز ایراد احتمالی در اعلب اوقات ایراد به صورت چشمی قابل رویت نیست. چه بسا دستگاه هات تپ به لحاظ مولفه های ظاهری کاملاً سالم به نظر برسد ولی دارای ایرادی غیر قابل رویت باشد که در هنگام انجام عملیات خود را نشان دهد. حال و اگر این ایراد بروزی حاد داشته باشد می تواند خطراتی جبران ناپذیر متوجه مجری عملیات و مجموعه و محدوده عملیاتی بر جای بگدارد. از این رو نگهداری دستگاه هات تپ و حساسیت نسبت به تمامی قطعات و ضاحص های فنی بسیار حائز اهمیت است.

ایرادات دستگاه هات تپ

در طبقه بندی ایراداتی که اجتمالاً دستگاه هات تپ را درگیر خود خواهد کرد می توان یک دسته بندی از ساده به پیچیده، از قابل رویت به نامشهود و از ایرادات با شدت تبعات پایین تا بالا را ارائه داد. دسته بندی ایرادات مذکور بستگی به ماهیت فرایندهای بازرسی و نگهداری دستگاه هات تپ خواهد داشت. از این رو به طور کلی بر اساس دو معیار می توان ایرادات را دسته بندی کرد: معیار قابل رویت بودن یا نبودن و معیار شناسایی پیش یا حین انجام عملیات. منظور از معیارهای قابل رویت آن دسته مولفه هایی هستند که با بازرسی چشمی قابل کشف و بررسی می باشند، در مقابل ایرادات قابل رویت را نمی توان با چشم دید و تنها ضمن انجام بازرسی های فنی و آزمایشگاهی خود را بروز می دهند. همچنین بسیاری از ایرادات پیش از انجام عملیات قابل مشاهده یا کشف می باشند، اما برخی از آن ها خود را ضمن انجام عملیات نشان می دهند. البته باید اشاره کرد که با استفاده از تکنیک های نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه از بروز بهش اعظم ایرادات حتی پیش از انجام عملیات پیشگیری کرد، اما در صورتی که چنین طرح و برنامه ای وجود نداشته باشد، چه بسا دستگاه هات تپ دارای ایراد نهانی باشد که پیش از عملیات هیچ رد و نشانی از خود بروز ندهد و تنها در حین اجرای کار باشد که متوجه بروز آن در دستگاه هات تپ شده ایم.

حال و بر اساس این توضیحات، در این نوشتار به معرفی آن دسته از ایراداتی می پردازیم که پیش از انجام عملیات قابل کشف و اصلاح هستند. بدیهی است که برخی از این موارد قابل مشاهده هستند و برخی دیگر با استفاده از بازرسی های دقیق تر قابل شناسایی هستند.  شرح در خصوص ایرادات محتمل ضمن انجام عملیات کار گرم هات تپ را به نوشتارهای بعدی می سپاریم:

ایرادات قابل رویت پیش از عملیات:

  • از جمله این دسته ایرادات می توان به شاکله دستگاه پس از بستن کاتر و آداپتور اشاره کرد. ممکن است بنا به دلایلی چون عدم جاگیری مناسب این دو قطعه در دستگاه هات تپ، یا کج شدن و انحنای شفت یا سایر اداوت دستگاه، این ایراد را پیش از اجرای عملیات هات تپ رویت کرد. در این صورت انجام عملیات به وقفه خواهد افتاد و آغاز عملیات شروط به رفع ایراد رویت شده خواهد شد.
  • شکستگی و بروز ایرادات آشکار در اتصالات و کانکتورهای هیدورلیکی دستگاه هات تپ نیز از جمله مواردی است که می توان پیش از انجام عملیات ضمن بازرسی چشمی بدان پی برد. ممکن است کانتکورهایی که شیلنگ موتور محرک هیدرولیکی را به دستگاه هات تپ متصل می کنند دچار ترک خوردگی، شکستگی و مواردی از این دست شده باشند. در این صورت نیز انجام عملیات تا رفع ایراد ذکر شده می بایست به تاخیر بیفتد.
  • به طو کلی هر گونه آسیب و ایراد مشهود در دستگاه هات تپ از جمله ترک خوردگی، فرسودگی و خوردگی قطعات، شکستگی، و مواردی از این دست، در هر یک از ابزار و قطعات واتصالات بیرونی دستگاه هات تپ محل ایراد خواهد بود و پیش از آغاز عملیات باید به ضرورت رفع شود.
دستگاه هات تپ قبل از انشعاب گرم؛ بازرسی چشمی، فشار و بازرسی اتصالات
دستگاه هات تپ پیش از عملیات مورد انواع بازرسی ها قرار می گیرد

ایرادات غیر قابل رویت پیش از عملیات:

  • از جمله ایراداتی که قابل رویت نیست اما پیش از عملیات می توان به آن پی برد عدم تحمل فشار مورد نظر از سوی دستگاه هات تپ است. ممکن است دستگاه به ظاهر در تمامی امور سالم و بدون ایراد بنماید اما دارای ایراداتی باشد که عملیات را به مخاطره و اشکال خواهند انداخت. از جمله آن ها ایراد از ناحیه عدم تحمل فشار از سوی دستگاه خواهد بود. مجری عملیات همواره پیش از آغاز عملیات تست فشار هیدرواستاتیک روی دستگاه انجام خواهد داد تا تحمل آن در مقابل فشار عملیاتی را بسنجد. حال اگر متوجه شدیم که در حین تست دچار ایجاد فشار نامتعارف به دستگاه شده ایم می توانیم پی ببریم که دستگاه از محلی دارای ایراد می باشد و می بایست آن را رفع کرد.
  • از دیگر ایراداتی که می تواند عملیات هات تپ را مختل کند عدم کارکرد درست اهرم پیش رونده شفت دستگاه هات تپ است. چنان که می دنایم عملیات پیشروی کاتر و برش گرم لوله توسط شفت دستگاه هات تپ انجام می شود و برای انجام پیشروی لازم است یک اپراتور در انتهای دستگاه با استفاده از ابزارهای اتصال به شفت، عملیات پیشروی را به صورت دستی انجام دهد. حال اگر این عملیات به خوبی انجام نشد پیشروی دچار اختلال شده و به این صورت در عملاً فرایند به وقفه دچار خواهد شد. این ایراد نیز از جمله ایراداتی است که گرچه نه به صورت چشمی اما با یک تست فیزیکی قابل شناسایی است. در صورت بروز چنین ایرادی نیز پیش از انجام عملیات باید نسبت به تعمیر آن اقدامات لازم را انجام داد.

شرکت هات تپ پیشگام ضمن لحاظ کردن تمامی نکات بازرسی، و نیز انجام کلیه بازرسی های ممکن پیش از انجام عملیات می کوشد کار را با بیشترین اطمینان به انجام برساند. وجود ایراد در دستگاه هات تپ نه تنها فرایند اجرایی کار را به عقب می اندازد، بلکه اهمال نسبت به آن منجر به بروز آسیب فرایندی خواهد شد. همچنین هزینه سربار و زمان اتلاف شده جهت باز کردن مجدد دستگاه، شناسایی محل ایراد و رفع آن از دیگر عواملی هستند که انجام بازرسی های لازم را ضروری تر می گردانند.