دستگاه هات تپ قابلیت تعمیر دارد؟

دستگاه هات تپ تجهیزی است که با استفاده از آن عملیات انشعاب گیری از خطوط لوله به صورت زنده انجام می شود. به این معنا که انشعاب گیری زمانی انجام می شود که لوله حاوی سیال است. برای انجام عملیات انشعاب گرم به روش هات تپ باید توجه داشته باشیم که صحت و سلامت عملکردی دستگاه هات تپ در اولویت قرار دارد و وجود هر گونه ایرادی در آن به معنای وقفه در فرایند و چه بسا ناموفق بودن عملیات انشعاب گیری به صورت گرم خواهد بود.

دستگاه هات تپ
دستگاه هات تپ، مهیا شده برای انجام عملیات

بنابراین نگهداری و تعمیر پیشگیرانه دستگاه هات تپ از ضروریات عملیات به شمار می رود و زمانی می توان با خیالی آسوده پای عملیات رفت که نسبت به صحت دستگاه هات تپ اطمینان کامل داشته باشیم. عملیات انشعاب گیری گرم نیازمند پیش نیازهای متعددی است؛ تأسیساتی، تجهیزاتی، انسانی، محیطی و نظایر آن. اما تجهیز و آماده سازی دستگاه هات تپ در این میان از اهمیتی وافر برخوردار است. حال ممکن است این سوال پیش بیاید که آیا hottap machine قابلیت تعمیر دارد، چگونه می توان آن را تعمیر کرد؟ بدیهی است که hottap machine نیز نظیر هر ماشین مکانیکی دیگر قابلیت تعمیر به اقتضای آسیبی که دیده است را دارد. دستگاه هات تپ را می توان در موقعیت های مختلف به روش های متنوع تعمیر کرد، اما بدیهی است که در هر شرایطی این فرایند تعمیراتی اقتضای خود را دارد. برای مثال می توان شفت آسیب دیده در hottap machine را پیش از آغاز عملیات تعمیر کرد، اما انجام این کار در زمان انجام عملیات انشعاب گیری دیگر ممکن نیست چرا که شفت مستقیما در معرض فشار سیال است و نمی توان آن را از دستگاه باز کرد.

بنابراین باید محدودیت ها و امکان های انجام فرایندهای تعمیراتی روی دستگاه هات تپ را در شرایط مختلف مورد بررسی قرار دهیم و بر اساس آن توجه داشته باشیم که در هر شرایطی چه فرایند تعمیراتی ای می توان روی hottap machine پیاده کرد.

تعمیرات پیش از عملیات

بخش اعظم فرایند تعمیراتی روی دستگاه هات تپ فقط پیش از آغاز کار انجام پذیر است و از آن جا که در فرایند کار گرم دسترسی به اکثر اجزا و قطعات دستگاه ممکن نیست ضمن انجام کار محدودیت های زیادی برای تعمیر داریم. دستگاه هات تپ یک ماشین آب بند است که تحهیزات و فرایندهای آن معمولاً در همان فضای آب بند شده به وقوع می پیوندند و از این رو دسترسی چندانی به آن ها در حین انجام کار نیست.

از این رو و پیش از آغاز کار گرم دستگاه هات تپ را می توان از جنبه های مختلف مورد بررسی قرار داد و تعمیرات لازم را روی آن انجام داد. برخی از این موارد بشرح زیر هستند:

  • اگر شفت دستگاه هات تپ ایراد دیده بود
  • اگر محل اتصال کاتر به هولدر ایراد داشت
  • اگر خود کاتر دچار آسیب شده بود
  • اگر آداپتور کاتر آسیب دیده باشد.
  • اگر اورینگ ها و دیگر محل اتصالات قطعات داخلی دستگاه آسیب دیده باشند
  • اگر گیربکس آسیب دیده باشد

موارد ذکر شده ضرورتاً پیش از انجام عملیات باید تعمیر شوند چرا که در هنگام اجرای هات تپ دسترسی به آن ها وجود ندارد. اگر هم در ضمن اجرای کار یراداتی از این دست پیش بیاید باز هم امکان تعمیر در ضمن فرایند وجود ندارد و مجری کار به ناچار باید عملیات را متوقف کرده و دستگاه هات تپ را باز کند تا بتواند فرایندهای تعمیراتی را روی آن انجام دهد.

هات تپ ماشین
دستگاه هات تپ در حین اجرای عملیات

تعمیر در حین عملیات

اشاره شد که در اغلب موارد امکان انجام تعمیرات حین اجرای عملیات وجود ندارد اما در برخی شرایط و در صورتی که ایرادات بروز یافته موضعی و جانبی باشند می توان تعمیرات لازم روی دستگاه هات تپ را انجام داد. در این شرایط می توان فرایند کار انشعاب گیری را دنبال کرد و در عین حال ایراد رخ داده از جانب hottapping machine را نیز رفع نمود. مکانیزم تعمیرات در این موارد به صورتی است که یا در ضمن انجام کار ایراد رخ یافته رفع می شود و یا کار برای مدتی متوقف شده و تمیرات لازم روی دستگاه انجام می شود. در هر صورت نیازی به باز کردن دستگاه و رفع ایراد و بستن مجدد آن نخواهد بود و برخی از این دست ایرادات به شرح زیر هستند:

  • اگر کانکتورهای اتصال دستگاه هات تپ به موتور هیدرولیکی دچار ایراد باشد.
  • اگر محل اتصالات مربطو به پیشروی hottap machine دچار آسیب شده باشد.
  • اگر گیج فشارسنج درست عمل نکند.

این دست ایرادات که مربوط به دستگاه هات تپ بوده و در حین انجام کار خود را نشان می دهند به سادگی و در همان حین کار قابل اصلاح بوده و نیاز به قطع فرایند و بروز وقفه در آن ندارند. مجری عملیات باید نسبت به این دست طبقه بندی ها اشراف کافی داشته باشد. اما مهم تر از این نکات، نفس مسأله ایرادیابی است. مجری عملیات هات تپ باید قابلیت این را داشته باشد که بتواند ایراد بروز یافته را شناسایی کند. در بسیاری از مواقع در حین کار دچار یک ایراد می شویم اما مجری و کارشناسان آن توان تشخیص دلیل و منشأ خطا را ندارند. برای مثال پیشروی دستگاه از یک ناحیه دیگر قطع می شود و به نظر می رسد کاتر به صورت هرز دور خود می گردد. در این دست شرایط مجری عملیات هات تپ باید تشخیص دهد که ایراد از کجای کار hot tap machine است؛ حتی چه بسا ایراد از دستگاه هات تپ نباشد و دستگاه از ناحیه موتور هیدرولیکی تغذیه مناسب نشود.

 

تشخیص خطا، شناسایی منشأ آن، تشخیص بهترین زمان برای تعمیر دستگاه و در نهایت تعمیر مناسب دستگاه هات تپ مراتب و مراحلی هستند که یک مجری متبحر عملیات هات تپ باید به آن ها اشراف و تسلط کافی داشته باشد.

با توجه به توضیحات ذکر شده دستگاه هات تپ قابلیت تعمیر دارد و می توان تمامی جوانب، قطعات، اتصالات و تحهیزات آن را تعمیر کرد، اما تعمیرات متناسب با شرایطی خواهد بود که دستگاه در آن قرار دارد. در مواقعی که دستگاه روی خط بسته شده است انجام تعمیرات مقتضی روی آن محدودیت های خود را دارد اما زمانی که عملیاتی در کار نیست می توان انواع تعمیرات لازم روی دستگاه هات تپ را به انجام رساند.

دستگاه هات تپ (hot tap machine) و مکانیزم عملکردی

اجرای عملیات هات تپ بدون آشنایی و اشراف بر مکانیزم و عملکرد دستگاه هات تپ ممکن نیست. عملیات هات تپ برش گرم خط لوله به سایزبرنامه ریزی شده را شامل می شود و برای انجام این مهم باید با روند عملکردی hot tap machine که برش گرم را به انجام می رساند آشنایی کامل داشت. دلایل ضرورت آشنایی با دستگاه هات تپ به شرح زیر خواهد بود:

  • آماده سازی دستگاه هات تپ

برای آماده سازی دستگاه جهت انجام عملیات به سایز و فشا مورد نظر کارفرمای پروژه، باید با دستگاه هات تپ و ساز و کار اجرایی آن آشنایی کامل داشت. مطالعات امکان سنجی انجام پروژه تنها در صورتی ممکن است که با کم و کیف فرایندی وعملکردی دستگاه هات تپ آشنایی کامل وجود داشته و نسبت به ضریب اطمینان قابلیت عملکردی دستگاه در قبال فشار و سایز عملیات متقاعد شده باشیم.

  • تغییر کارکرد دستگاه هات تپ

تغییر کارکرد برای انجام یک عملیات به خصوص مستلزم آشنایی با مولفه های فنی آن است. چنان که می دانیم هر عملیات اجرایی هات تپ شرایط خاص خود را دارد و آماده سازی و تجهیز دستگاه هات تپ بر حسب مشخصات فنی خود را می طلبد. از این رو اگر مجری طرح آشنایی کافی با این مشخصات نداشته باشد قطعا در فرایند تجهیز دستگاه هات تپ با مشکل مواجه خواهد شد و ریسک عملیات را بالا خواهد برد. چه بسا نیاز به تعمیر یا نعویض قطعاتی از دستگاه برای انجام مطمئن تر عملیات داشته باشیم، در این صورت آشنایی و اشراف فنی است که می تواند صحت فرایند مذکور را تضمین کند.

دستگاه هات تپ و اجرای کار گرم
دستگاه هات تپ و تنظیمات لازم در حین اجرای عملیات
  • آنالیز عملکرد دستگاه هات تپ

یکی از مهم ترین متغیرها در این خصوص، توان آنالیز عملکرد دستگاه hot tap machine در حین اجرای عملیات انشعاب گیری است. ممکن است حین برش ایرادات و مشکلاتی در فرایند بروز پیدا کند که امکان بازرسی چشمی آن وجود نداشته باشد. چنان که می دانیم عملیات اصلی برش و انشعاب گیری درون محفظه دستگاه و در زمانی انجام می شود که دستگاه به اتصالات نصب شده و با لوله درگیر است. از این رو امکان بازرسی چشمی فرایند برش لوله وجود ندارد و بنابراین نمی توان نسبت به کم و کیف صحت فرایند برش اطمینان حاصل کرد. در این شرایط تنها یکگ اپراتور متبحر عملیات هات تپ است که می تواند با تسلط و مهارتی که بر مکانیزم عملکرد فنی دستگاه هات تپ و خود فرایند اجرایی دارد، تحلیل و آنالیط فرایند را به انجام برساند.

  • رفع ایراد دستگاه

در صورت بروز ایراد در دستگاه هات تپ خصوصاً حین انجام عملیات انشعاب گیری، تنها زمانی می توان به رفع ایراد و اصلاح فرایند اقدام نمود که نسبت به ماهیت فنی دستگاه آشنایی و دانش کافی را داشته باشیم. در غیر این صورت و بدون رفع ایراد بدون شک عملیات نیز دچار مشکل خواهد شد و به احتمال قریب به یقین خروجی موفقی نخواهیم داشت.

  • نگهداری و تعمیرات

یکی از مهم ترین فاکتورها در خصوص فرایندها و ماشین آلات صنعتی، تنظیم یک برنامه جامع نگهداری و تعمیرات است. این امر نیز جز به پشتوانه دانش فنی نسبت به فرایند و دستگاه هات تپ مقدور نخواهد بود. مجری هات تپ باید قبل و بعد از انجام عملیات فرایندهای نگهداری و تعمیرات را به اقتضای مشخصات فنی دستگاه بداند تا آسیبی متوجه دستگاه نشود. ممکن است دستگاه هات تپ برای مدت کم یا طولانی بلا استفاده بماند، بنابراین باید برنامه دقیقی برای نگهداری و تعیمرات پیشگیرانه آن تدوین شود تا در این بازه های زمانی کوتاه یا بلند دستگاه عملکرد خود را حفظ کند و دچار فرسودگی، زنگ زدن قطعات، خوردگی، استهلاک تجهیزات و سازو کارهای آب بندی اجزای ماشین و مواردی از این دست نشود. این مهم نیز تسلط بر ماهیت عملکردی و مشخصات فنی دستگاه هات تپ را اقتضا می دارد.

با توجه به نکات فوق، آموزش جهت آشنایی کامل بر مکانیزم دستگاه hottap machine ضروری می نماید. هم تیم های برنامه ریزی و طراحی، و هم اپراتورهای اجرایی عملیات هات تپ باید با این مکانیزک آشنایی کامل داشته باشند. اکنون و پس از تأکید بر اهمیت آشنایی مختصات فنی hot tap machine، اصلی ترین اجزای دستگاه که می بایست مورد توجه ویژه مجری هات تپ قرار گیرند به شرح زیر معرفی خواهند شد:

  • مدل و سایز دستگاه هات تپ: باید توجه داشت که دامنه سایز اجرایی hottap machine با سایز عملیات انشعاب گیری درخواست شده مطابقت دارد یا نه. برای مثال طبیعتاً با دستگاهی که قابلیت انشعاب گیری در سایزهای ۱۲ تا ۲۴ اینچی را دارد نمی توان انشعاب گیری ۳۰ اینچی از خط لوله به انجام رساند. در این خصوص باید دستگاه هات تپ متناسب با سایز انشعاب برگزیده شود.
  • شفت دستگاه هات تپ و عملکرد آن دیگر نکته ای است که پیش از اجرای عملیات انشعاب باید نسبت به کم و کیف و صحت آن اطمینان حاصل کرد.
  • کاتر و هولدر دستگاه هات تپ اجزای بی بدیل عملیات انشعاب گیری محسوب می شوند چرا که عملیات اصلی برش لوله به روش گرم توسط کاتر انجام می گیرد. این قطعه باید دقیقاً بازرسی، آنالیز و تجهیز شود.
  • اتصال قطعات به یکدیگر به حهت اطمینان از آب بندی مجموعه و ضریب تحمل آن در مقابل فشار عملیاتی انشعاب گرم نکته ای است که باید مورد توجه قرار گیرد.
  • آشنایی با مکانیزم عملکردی گیربکس دستگاه هات تپ از الزامات ویژه است تا نسبت به حرکن دورانی دستگاه حین برش گرم مطمئن باشیم.
دستگاه هات تپ
دستگاه هات تپ در زمان اجرای عملیات hot tap machine
  • آشنایی با روش باردهی و پیشروی دستگاه hot tap برای انجام یک عملیات خوب از الزاماتی است که توجه ویژه به آن لازم است. این مهم به خصوص برای اپراتورها حائز اهمیت بسیار است که باردهی را به گونه ای انجام دهند تا حداقل فشار غیر لازم به کاتر، شفت و گیربکس وارد شود. از کار افتادن هر یک از این اجزا به معنای توقف و عدم موفقیت عملیات هات تپ خواهد بود و از این رو زمان و سرعت باردهی باید به گونه ای باشد که ضمن رعایت زمان استاندارد انجام عملیات، کمترین فشار به این اجزا وارد شود.

آشنایی با متغیرهای ذکر شده مستلزم سپری کردن دوره های آموزشی تخصصی، انجام عملیات های آموزشی در شرایط محیطی و روی انواع خطوط لوله از جنس ها و در سایزهای متفاوت، و نیز انجام عملیات های زنده هات تپ تحت نظارت مجریان متبحر این فرایند است و شرکت هات تپ پیشگام آمادگی لازم برای برگزاری و آموزش های لازم را داراست. بهتر است ضمن آموزش های مذکور انواع مدل ها و برندهای دستگاه هات تپ و ماهیت و تفاوت آن ها نیز اشاره شود. چنان که می دانیم برندهای متنوعی نظیر تی دی ویلیامسون، میراژ و نظایر آن در زمینه ساخت و اجرای عملیات هات تپ فعال هستند و گرچه اصول و کلیات فرایندی ومشترکی را برای انشعاب گیری رعایت می کنند، اما برخی تفاوت های اجرایی نیز در نحوه عملکرد دستگاه هات تپ، و شیوه اجرای عملیات در آن ها دیده می شود که شرح و بسط آن ها برای آموزش و اشراف بیشتر طبیعتاً دستاوردهای بیشتری خواهد داشت.

میدان نفتی و خدمات خطوط لوله

میدان های نفتی بزرگ ترین منابع استخراج و پالایش نفت به شمار می روند که در کشور ما تعداد پرشماری دارند و از این رو خدمات مربوط به خطوط لوله در آن ها به صورت مستمر در حال اصلاح و گسترش است. میدان نفتی به مرکزی گفته می شود که دارای ذخایر و چاه های نفتی است و می توان با احداث مراکز استخراج، از آن ها نفت خام را استخراج کرد. بدیهی است که کشور ایران به لحاظ تکثر منابع و میدان های نفتی جایگاه حائز اهمیتی دارد و یکی از قطب های استخراج نفت جهان است. وجود میادین متعدد نفتی خصوصاً در نواحی جنوبی کشور، ایران را تبدیل به یکی از صادرکنندگان نفت خام در دنیا نموده است.

خوشبختانه طی سالیان اخیر با استفاده از گسترش فن آوری های بازآوری، بسیاری از فرآورده های نفتی نیز در کشور تولید می شوند و امروز به همین پشتوانه ما توانسته ایم بسیاری از محصولات و فرآورده های نفتی را نیز تولید کیم. مراکز متعدد پالایش و تولید فرآورده های پتروشیمی گواهی است بر این که کشور ما گام های اساسی جهت پیشگیری از خام فروشی و هدایت نفت خام استخراج شده از میدان های نفتی به مراکز تولید و فرآوری فراورده های نفتی را برداشته است.

عملیات هات تپ میدان نفتی
هات تپ و خدمات خطوط لوله میدان های نفتی

باید اشاره شود که تا کنون چندین میدان نفتی نیز در کشور شناسایی شده است اما با توجه به اولویت بندی ها در دستور کار برای بهره برداری قرار نگرفته است. با این وجود همین میدان های نفتی موجود نیز خدمات متعدد خطوط لوله را می طلبند و از همین رو بخش عطیمی از پیمانکاران و تأمین کنندگان تجهیزات و خدمات خطوط لوله و نفت در زمینه ارائه خدمات به چند میدان نفتی موجود در حال فعالیت می باشند.

از جمله خدمات خطوط لوله که به تکرار از سوی چند میدان نفتی درخواست شده است، خدمات انشعاب گیری گرم یا هات تپ بوده است که بارها به ما پیشنهاد شده است و مراتب و مراحل آن را به انجام رسانده ایم. از جمله خدمات هات تپ ارائه شده از طرف ما به شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب باز می گردد که که یکی از مدیران و برنامه ریزان بخش های عظیمی از میدان های نفتی کشور است. از دیگر واحدهای صنعتی که از خدمات خطوط لوله ما بهره برده است شرکت نفت فلات قاره است. ما در طول سال های متوالی تعامل مستمر با شرکت نفت فلات قاره  داشته ایم و آماده ایم بر حسب نیاز خدمات مورد نیاز ایشان را در موعد درخواستی به ایشان ارائه دهیم. شرکت نفت و گاز اروندان از دیگر واحدهای مدیریت میدان های نفتی کشور محسوب می شود که در سال های اخیر خدمات هات تپ خود را به ایشان ارائه داده ایم.

یک میدان نفتی به دلایل متعدد می تواند به خدماتی نظیر هات تپ نیاز داشته باشد. اولین و مهم ترین فاکتوری که نیاز ایشان به هات تپ را الزامی می بخشد، توسعه میدان نفتی به منظور استخراج بیشتر منابع نفت خام است. در زمانی که یک میدان نفتی نیاز به توسعه استخراج نفت پیدا می کند، طبیعتاً می بایست خطوط لوله انشعابی جهت انتقال نفت را گسترش دهد و در این شرایط، بهترین راهکار استفاده از هات تپ است. همچنین اگر یک میدان نفتی در صدد انتقال نفت خام به خطوط لوله جدید باشد نیز می بایست با انجام یک عملیات انشعاب گرم هات تپ، وروردی خط لوله انتقال جدید را ایحاد کند. خطوط لوله انتقال جدید، سیال نفت خام را به مراکز پالایشگاهی یا پتروشیمی جدید منتقل می کنند تا در آن جا فرایندهای پالایشی رویشان انجام شود. تعمیر و تعویض خطوط نیز از دیگر مواردی است که بهره گیری از خدمات خطوط لوله نظیر هات تپ را تبدیل به یک الزام می کند. این امر نه در خصوص میدان نفتی، بلکه به هر واحد صنعتی که به نحوی درگیر فرایندهای مربوط به خطوط لوله است مربوط خواهد بود.

هات تپ
هات تپ

در صنایع نفت، میدان نفتی نقش مادر و پیش برنده خدمات نفتی به شمار می آید. خروجی این مجتمع ها ورودی سایر مراکز خواهد بود و به نحوی حکم منبع تغذیه پالایشگاه ها، مجتمع های پتروشیمی، خطوط لوله انتقال و نظایر آن را بر عهده دارند. از این رو نگهداری و تعمیرات صحیح، دقیق و به موقع آن ها، برنامه ریزی های لازم برای استخراج کافی نفت خام به میزان مورد نیاز واحدهای تحت تغذیه و ممانعت از هر گونه وقفه در فرایندهای استخراج، جزو الزامات بی بدیل مورد توجه میدان های نفتی است و در این خصوص هیچ گونه اهمالی نمی توان به خرج داد. سرویس ها و خدمات خطوط لوله نظیر انجام عملیات هات تپ و امثال آن، بخشی از فرایندهای مربوط به تعمیرات و نگهداری میدان نفتی است و از این رو باید در صدر توجه واحدهای برنامه ریزی این دست واحدها قرار گیرد.

شرکت پیشگام صنعت ابزار آمادگی دارد در این زمینه تمامی خدمات مورد نیاز مشتریان محترم میادین نفتی را در اسرع وقت به انجام برساند. ما بر حسب تجارب و سابقه طولانی فعالیت های خدماتی و نگهداری و تعمیرات در پالایشگاه ها و سایر مجتمع های نفتی، به خوبی به اهمیت میادین نفتی در برنامه ریزی و رشد و ارتقای صنعت نفت کشور اشراف داریم و از این رو، چنان که از دیرباز سیاست مان بوده است، آماده ایم نیازهای مربوط به میدان های نفتی در صدر و اولویت اول کاری مان قرار دهیم تا بتوانیم در کوتاه ترین زمان ممکن، و در عین حال با بیشترین کیفیت، خدمات هات تپ و سایر خدمات درخواستی خطوط لوله را برای میدان نفتی به انجام برسانیم. از آن جا که در این حوزه صنعتی درنگ، و قفه و توقف برنامه ریزی نشده فرایندهای جاری تقریبا امری غیر ممکن به نظر می رسد، اهتمام ویژه برای رفع نیازهای خدماتی و تعمیراتی میدان نفتی باید در صدر برنامه های واحدهای صنعتی ای قرار بگیرد که به نحوی در حوزه مربوط به حدمات خطوط لوله و صنایع نفت درکیرند؛ امری که شرکت پیشگام صنعت ابزار همواره نسبت به آن متعهد بوده است.

دستگاه هات تپ و ارتقای فن آوری

کار گرم هات تپ در مقایسه با بسیاری از فرایندها هم دشوارتر و پیچیده تر است، هم خطرناک تر بوده و دارای ضریب ریسک بیشتر است، و هم قابلیت انعطاف و ارتقای بالاتری دارد. در حین مراحل اجرایی و مطالعاتی هات تپ باید به هر سه آیتم به صورت هم زمان توجه داشت و تیم مجری هات تپ باید در شرایطی باشد که بداند ارتقای فن آوری هرگز نباید به قیمت کاهش ضریب اطمینان فرایندها انجام شود. مجموعه مجری عملیات هات تپ در صورتی موفق به انجام کار در شرایط ویژه خواهد بود که به احتیاطات و محدودیت های فنی کار اشراف و آگاهی داشته باشد و بتواند با اصلاح روش های اجرایی یا تقویت دستگاه هات تپ بر آن ها فایق آید. تنها در صورت نظرداشت این دست ملاحظات است که می توان نسبت به انجام فرایندهای ارتقا و توسعه تکنولوژی و روش های انجام کار هات تپ اقدام نمود.

دستگاه هات تپ عملیات زاویه دار
دستگاه هات تپ که برای عملیات زاویه دار تجهیز و پشتیبانی شده است

عموماً عرف بر آن است که مجری عملیات هات تپ فرایندها را از پی هم و بر اساسی همان روال معمول پیش ببرد، اما این بدان معنا نیست که امکان ارتقای فرایندها و خلاقیت و نوآوری در آن ها وجود ندارد. مجریان هات تپ باید نسبت به این مساله آگاهی داشته باشند که افزودن بر ضریب فن آوری از طریق بهینه سازی فرایندها و اقدامات گامی بزرگ برای تسهیل فرایند، کاهش قیمت تمام شده و جلب رضایت بیشتر مشتری است و همین معیارها می توانند سنجه ای برای پیشی گرفتن از رقبا و وارد شدن به عرصه رقابت جهانی باشند. در صورتی که یک مجموعه اجرا کننده عملیات هات تپ نسبت به این دست اقدامات متهورانه اهمال کند بدیهی است که در مقابل نوآوری های رقبا دچار ضعف شده و به این ترتیب از قافله رقابت باز می ماند.

به طور کلی دو دسته اقدامات می توان برای ارتقای فن آوری عملیات انشعاب گرم به انجام رساند، بخش اول مربوط به روش های اجرایی و نوآوری در انجام فرایند هات تپ است که به نوبه خود می تواند اثربخش باشد، اما بخش مهم تر مربوط به ارتقای فن آوری دستگاه هات تپ است که می تواند نقشی حائز اهمیت و برجسته در پیشبرد بهتر فرایند ایفا کند. با استفاده از قابلیت های موجود دستگاه هات تپ، مجاری متنوعی را می توان برای افزایش فن آوری این دستگاه و از طریق آن تسهیل فرایند یا انجام عملیات هایی باز کرد که بر اساس استانداردهای اجرای هات تپ امکان پذیر نمی باشند. در ادامه به گوشه ای از این دست اقدامات اشاره خواهد شد:

روش های اجرای عملیات هات تپ: در این خصوص بر حسب نیاز پروژه و فرایندهایی که آن را اقتضا می دارند می توان مجموعه کارهایی را برای انجام راحت تر و سریع تر عملیات انجام داد. حتی می توان فرایندهای امکان ناپذیر بر حسب قابلیت های به ظاهر محدود را نیز امکان پذیر گرد. برای مثال جهت انجام یک عملیات هات تپ با سایزی بزرگ تر از دامنه دستگاه هات تپ موجود، می توان چند عملیات به هم متصل را در مجاورت هم و بر روی یک اتصال یه انجام رساند و به این ترتیب بدون نیاز به ارتقای تکنولوژی انشعابی به ظاهر ناممکن را با همان دستگاه هات تپ عملیاتی کرد. یا در صورتی که عملیات در شرایط دشوار و تحت زاویه ای خاص انجام می شود، می توان با استفاده از ساپورت ها و تقویت کننده ها، شرایط را به گونه ای رقم زد که هات تپ امکان پذیر شود. برای مثال چه بسیار مجریان هات تپ که ضمن بازدید از سایت و درک این مهم که فضا برای استقرار دستگاه هات تپ جهت انجام عملیات وجود ندارد، از پذیرش مسئولیت شانه خالی می کنند، حال آن که می توان با اندکی تغییر زاویه و انجام عملیات به صورت زاویه دار، مشکل را برطرف کرد و با همان دستگاه هات تپ، عملیات انشعاب گرم را به انجام رساند. به طور کلی تیم مهندسی می تواند با همین دست ابداعات ساده، عملیات های ناممکن هات تپ را ممکن سازد و روند اجرایی آن را با موفقیت تمام به انجام برساند.

دستگاه هات تپ hottap machine
دستگاه هات تپ

دستگاه هات تپ: اما راهکار دیگر ارتقای فرایندها، افزایش فن آوری دستگاه هات تپ است. می توان با انجام کارهایی ولو جزئی و محدود، دستگاه هات تپ را به گونه ای آماده سازی کرد که عملیاتی به ظاهر امکان ناپذیر، احرایی شود. برای مثال زمانی که برای اجرای هات تپ نیاز به پیشروی بیش از اندازه باشد و شفت دستگاه هات تپ یارای پیشروی تا این اندازه را نداشته باشد، می توان آداپتور و کاتر دستگاه هات تپ را به شیوه ای آماده سازی کرد که امکان اجرای کار فراهم شود. می توان با اتصال دیگر قطعات تقویتی، دستگاه هات تپ را برای پیشروی بیش از این اندازه نیز مجهز و آماده ساخت. یا در زمانی که فشار سیال بیش از حداکثر فشار قابل تحمل دستگاه هات تپ باشد، می توان با استفاده از قابلیت های ویژه دستگاه هات تپ را برای انجام عملیات مهیا کرد. این امر به خصوص در مورد عملیات های هات تپ روی خطوط لوله بخار بیشتر صدق می کند؛ در جایی که نه تنها فشار، بلکه دمای سیال نیز بسیار بالاست. در خصوص دمای سیال و آسیب هایی که می تواند بر دستگاه هات تپ وارد نیز می توان با سیستم های سرمایشی طراحی شده، دستگاه هات تپ را در مقابل این دما مصون کرد.

نکات اشاره شده بخشی از اقداماتی بودند که برای اجرای هات تپ در شرایط دشوار و پر ریسک می توان بدان ها رجوع کرد. مهم تر از این نکات عظم محری هات تپ در یافتن راهکارهای نوین و بدیل برای رفع مشکلاتی است که به ظاهر حل ناشدنی می آیند. تا زمانی که تیم های عملیاتی مجری هات تپ نسبت به ارتقای فن آوری ها و دستگاه هات تپ، و نیز روش ها و دستورالعمل های کاری ذهنیت مثبتی نداشته باشند، امکان اجرای کار به نحو مؤثر نیز وجود نخواهد داشت.

دستگاه هات تپ و روش انشعاب گرم

دستگاه هات تپ مهم ترین جزء در عملیات انشعاب گیری گرم یا هات تپ به  شمار می رود. این دستگاه در مقایسه با روش های قدیمی و سنتی تر انشعاب گیری ویژگی های منحصر به فردی دارد. با استفاده از دستگاه هات تپ می توان بدون این که شاهد حتی یک قطره نشتی سیال باشیم و ضمن این که خط لوله یا تانکر فعال است انشعاب گیری را انجام دهیم. بنابراین آب بندی تمامی منافذ که سیال می تواند از مجرای آن ها به بیرون نشت کند در این دستگاه بسته شده اند. البته به فراخور نیاز راه و چاره هایی برای استخراج سیال از درون دستگاه پیش بینی شده است تا در مواقع لازم و ضروری با استفاده از آن ها سیال از مجموعه خارج شود. برای مثال گاهی اوقات در حین اجرای عملیات هات تپ، وقتی که نسبت به سوراخ شدن لوله توسط مته شک می کنیم یا نسبت به فرایند برش دچار ابهام هستیم، می توانیم شیر تخلیه در مجاورت دستگاه هات تپ را باز کنیم و در صورت بیرون آمدن سیال اطمینان حاصل کنیم که فرایند پیشروی دستگاه درون لوله انجام شده است. اما چنان که اشاره شد، این مورد و مواردی از این دست تحت کنترل اپراتور اجرایی عملیات هات تپ است و بنابراین از اجزای آسیب زننده به فرایند انشعاب گرم ما نخواهد بود.

دستگاه هات تپ یک ماشین مکانیکی برای سوراخ کردن و بریدن لوله ها و مخازنی است که سیال در آن ها جریان دارد. این دستگاه دارای یک آداپتور است که روی ولو بسته می شود و به این ترتیب منافذ نشتی سیال مسدود می شود. استفاده از این دستگاه تأثیری تعیین کننده در افزایش بهره وری فرایندها دارد چرا که از بروز هر گونه وقفه و تاخیر در کار پیشگیری می کند. تمامی مراحل اجرایی کار در زمانی انجام می شود که مجموعه صنعتی بهره گیرنده از سرویس هات تپ فرایندهای جاری خود را بدون وقفه به پیش می برد و هیچ گونه خللی در کار او ایجاد نمی شود.

دستگاه هات تپ
دستگاه هات تپ پس از اتمام عملیات انشعاب گرم

دستگاه هات تپ ساختاری کاملاً مکانیکی دارد و هیچ جزء برقی و الکتریکی در آن یافت نمی شود. این دستگاه  دارای دو نوع حرکت است که هر یک دارای محرک های خاص خود هستند. برای برش لوله با دستگاه هات تپ، نیاز به این است که کاتر گردبر (Cutter) این دستگاه با لوله درگیر شده و ضمن حرکت دورانی آن را ببرد. بنابراین یک حرکت در راستای عمود بر لوله می باشد که ضمن آن پیشروی دستگاه و کاتر انجام خوهاد شد؛ حرکت دوم به صورت گردشی است که ضمن آن کاتر لوله را می برد. هیچ یک از این دو حرکت بدون دیگری عملکردی را برای دستگاه ایجاد نمی کنند. دستگاه Hot Tap باید هر دو حرکت را هم زمان داشته باشد تا برش لوله به نحو احسن انجام شود. حرکت رو به جلو و رو به عقب، یعنی پیشروی و عقب گرد شفت (Boring Bar) درون دستگاه هات تپ معمولاً به صورت دستی انجام می شود. یعنی اپراتور در انتهای دستگاه مستقر می شود و با جلو راندن شفت، پیشروی کاتر به سمت لوله را به انجام می رساند. اما صرف این حرکت برای بریدن لوله کفایت نمی کند. کاتر ضمن پیشروی باید حرکت دورانی نیز داشته باشد تا با لوله درگیر شده و آن را ببرد. حرکت دورانی معمولاً از طریق گیربکس به شفت دستگاه هات تپ منتقل می شود. محرک گیربکس دستگاه هات تپ خارجی است و خود دستگاه دارای محرک نمی باشد. معمولاً با استفاده از ابزارهای هیدرولیکی یا پنوماتیکی به گیربکس دستگاه انرژی تزریق می شود و گیربکس شروع به فعالیت می کند. حرکت گیربکس به شفت منتقل می شود و شفت حرکت دورانی انجام می دهد. به این ترتیب هم پیشروی و هم حرکن دورانی دستگاه حول محور شفت تغذیه می شوند و اکنون کاتر گردبر می تواند لوله را ببرد.

لازم به ذکر است همواره از محرک های خارجی هیدرولیکی یا پنوماتیکی برای انتقال حرکت دورانی به دستگاه هات تپ استفاده نمی شود. گاهی اوقات و زمانی که سایز عملیات کوچک و ضخامت لوله و جنس آن سبک و غیر ضخیم می باشد، این حرکت را نیز می توان به صورت دستی به مجموعه وارد کرد.

در عملیات های انشعاب گرم هات تپ سایز کوچک دیگر نیازی به محرک های تغذیه دستگاه هات تپ وجود ندارد و می توان به صورت دستی حرکت دورانی آن را نیز تأمین کرد. در ادامه بر حسب شاخص عملکرد دستگاه هات تپ، به بررسی اجزا و قطعات آن می پردازیم:
  • گیربکس دستگاه هات تپ: این جزء از hot Tap Machine به موتور محرک هیدرولیکی یا پنوماتیکی متصل است و ضمن دریافت نیرو از آن، انرژی دریافتی را تبدیل به جرکت دورانی شفت دستگاه هات تپ می کتد. گیربکس معمولاً یا در بالای دستگاه هات تپ سوار است و یا در قسمت پایین قبل از آداپتور جانمایی می شود. این بخش از دستگاه دارای کانکتورهایی است که از طریق آن و به وسیله شیلنگ به موتور محرک مرتبط می شود. به این ترتیب انرژی از موتور به گیربکس منتقل شده و این قطعه ضمن ساز و کار مکانیکی خود، حرکت دورانی برای شفت ایجاد می کند. مجددا یادآوری می شود که کلیه حرکات و ورودی ها و خروجی های دستگاه هات تپ به صورت مکانیکی می باشند. گیربکس تنها بخش از این دستگاه است که ورودی آن هیدرولیکی یا پنوماتیکی است. گیربکس این ورودی را تبدیل به حرکت مکانیکی از نوع دورانی کرده و به این ترتیب شفت را راه می اندازد.
  • شفت دستگاه هات تپ: چنان که از تصاویر پیداست، دستگاه هات تپ معمولاً یک دستگاه با طول بالاست. دلیل این امر شفت های موجود در آن است. در واقع بدنه بلند دستگاه هات تپ حاوی شفتی است که وظیفه انتقال حرکت های مکانیکی دستگاه به کاتر را دارد. شفت دارای دو ورودی و یک خروجی است که هر سه نیز مکانیسم مکانیکی دارند. ورودی اول حرکت دورانی شفت است که از گیربکس به آن منتقل می شود. ورودی دوم نیز حرکت عمودی شفت است که معمولاً به صورت دستی توسط اپراتور مجری عملیات انشعاب گرم هات تپ به شفت وارد می شود. در این خصوص مجری عملیات باید تبحر زیادی داشته باشد. ماهیت درگیری کاتر با لوله و فرایند برش گرم لوله، تا حد زیادی وابسته به کیفیت باردهی به شفت توسط اپراتور است. اپراتور به صورت دستی فرایندهای پیش روی و عقب نشینی شفت در لوله را مدیریت و تنظیم می کند. مجری عملیات باید بر اساس داده های فنی خط و لوله، سرعت پیشروی را تنظیم کند. در این خصوص جنس و ضخامت لوله بسیار مهم است. اگر لوله از جنس سخت باشد و ضخامت بالایی داشته باشد، طبیعتاً باردهی و پیشروی شفت پیچیده تر خواهد بود. اپراتور باید سرعت را به گونه ای تنظیم کند که جین پیشروی در نتیجه درگیری کاتر با لوله، آسیبی متوجه کاتر نشود، چرا که آسیب دیدن کاتر به معنای آن است که عملیات شکست خورده است و تیم اجرایی چاره ای جز این نخواهد داشت که دستگاه را مجددا باز کند، و با رفع ایرادات کاتر، عملیات را مجددا استارت بزند.

در خصوص شفت نیز باید ملاحظات ویژه را رعایت کرد. آسیب ندیدن آن شرط ضروری برای انجام صحیح عملیات است. همچنین اتصالاتی که شفت را به گیربکس، و منبع حرکن عمودی آن متصل می کنند باید مدام مورد بازرسی قرار گیرند تا در حین اجرای عملیات انشعاب گرم hot tap با ایراداتی از ناحیه شفت مواجه نشویم.

  • آداپتور نگهدارنده کاتر: بر حسب سایز انشعابی که می خواهیم بگیریم و کلاس فشار طراحی خط لوله، باید یک آداپتور روی دستگاه هات تپ متصل شود. این آداپتور در انتهای شفت و پیش از محل اتصال شفت با کاتر روی مجموعه نصب می شود. آداپتور هم نقش نگهدارنده کاتر را بر عهده خواهد داشت و هم ابزار اتصال دستگاه هات تپ به ولو محسوب می شود. از این رو کلاس فشار آن باید معادل کلاس فشار ولو باشد. معمولا شرکت های مجری عملیات هات تپ خود سازنده آداپتور نیز می باشند و با طراحی و ساخت آن نیاز خود در زمینه انشعاب گیری را رفع می کنند. شرکت پیشگام صنعت ابزار خود سازنده آداپتورهای مورد نیازش جهت انجام عملیات های انشعاب گیری به شمار می رود. این شرکت بر حسب سایز انشعاب و کلاس فشار طراحی، متریال های لازم شامل ورق، لوله و فلنج با سایز و کلاس فشار ولو را تهیه نموده و ضمن فرایندهای تراشکاری و جوشکاری عملیات ساخت را به انجام می رساند.
  • نگهدارنده یا هولدر کاتر: محل قرار گیری این اتصال دستگاه هات تپ در میان کاتر و آداپتور است. به عبارتی هولدر کاتر درون آداپتور و پیش از کاتر، به انتهای شفت متصل می شود. از این رو یک سر هولدر به شفت متصل است، اما سر دیگر آن به کاتر پیچ و مهره می شود. با توجه به این نکات می توان گفت که هولدر حرکت دورانی و عمودی شفت را به کاتر منتقل می کند. از این حیث وروردی های این اتصال به لحاظ کارکردی حرکات دوگانه دورانی و عمودی شفت می باشند. خروجی های آن نیز همین دو حرکت است که مستقیما به کاتر منتقل می شوند.

هولدر کاتر همچنین وظیفه نگاه داشتن کاتر در محل نصب را نیز بر عهده دارد. کاتر از طریق هولدر به مجموعه متصل می شود و تا زمانی که این هولدر کارکرد خود را به درستی انجام می دهد، کاتر نیز به مجموعه متصل است. بروز هر گونه ایراد از این ناحیه می تواند به ایجاد مشکل در عملیات، و چه بسا جدا شدن کاتر از دستگاه هات تپ و افتادن آن درون لوله شود. تصور کنید که هولدر به درستی روی شفت نصب نشده باشد، یا در پیچ و مهره کردن آن به کاتر دچار اهمال شده باشیم. در این شرایط حین اجرای عملیات انشعاب گیری گرم هات تپ و بر اثر فشار وارده از جانب محل درگیری کاتر با لوله، ممکن است اتصال هولدر به کاتر تضعیف شده و به یکباره شاهد جدا شدن کاتر از آن شویم. بنابراین ارتباط کاتر با دستگاه هات تپ و شفت آن قطع شده و عملیات به شکست می انجامد. در چنین شرایطی بیرون آوردن کاتر نیز مشکلات خاص خود را خواهد داشت. کاتر ضمن پیشروی های اولیه برش لوله  ونفوذ به فضای داخلی لوله را فراهم می کند و به این ترتیب فضای درونی آداپتور مملو از سیال می شود. بنابراین اگر در این موقعیت کاتر از مجموعه جدا شود، حتی با عقب نشینی کامل شفت نیز ممکن است کاتر اجازه بستن ولو و انجام اقدامات اصلاحی را ندهد. از سوی دیگر از آن جا که کاتر لوله را بریده است، سیال در فضای داخلی متصاعد است و برای آب بندی و نشتی گیری آن حتما باید ولو بسته شود که با وجود کاتر امکان پذیر نیست.

بنابراین در این قسم شرایط مشکلات مجری عملیات فزونی خواهد یافت و پیدا کردن یک راه حل جهت رفع عیب دشوارتر خواهد شد.

  • کاتر: کاتر یک قطعه گردبر است که توسط هولدر به دستگاه هات تپ متصل می شود. این قطعه در واقع کار اصلی فرایند هات تپ یعنی برش لوله به سایز انشعاب مورد درخواست مشتری را انجام می دهد. البته فرایند اصلی برش توسط الماسه هایی انجام می شود که روی دندانه های کاتر نصب می شوند. در واقع در حین ساخت کاتر، انتخای آن را عاج دار و دندانه دار می سازند تا بتوانند روی هر یک از دندانه ها یک الماسه نصب کنند. کار اصلی برش توسط این الماسه ها انجام خواهد شد؛ آن ها هستند که با لوله درگیر شده و برش و نفوذ را به پیش می رانند. این مورد در خصوص تمامی کاترهای سایز متوسط یا سایز بالا صدق می کند، اما کاترهای سایز کوچک معمولا به صورت یک تکه ساخته می شوند و الماسه ای در کار نیست که جداگانه روی کاتر نصب شود. عملکرد صحیح کاتر به معنای برش دقیق و به موقع لوله خواهد بود و عملکرد نادرست آن به معنای معوق ماندن و چه بسا شکست در انجام عملیات انشعاب گیری خواهد بود. به این دلیل در خصوص آماده سازی، نصب کاتر و برش لوله باید نهایت دقت را به خرج داد. بار دهی دستگاه هات تپ نباید به گونه ای باشد که باعث شکسته شدن الماسه ها و از دست رفتن کارکرد آن ها شود. اگر سرعت باردهی نسبت به جنس لوله زیاد باشد و پیش روی با سرعت بالا انجام شود احتمال بروز چنین رویدادی زیاد خواهد بود. در این خصوص مجری عملیات باید محاسبات لازم را انجام داده باشد و به اپراتور منتقل کرده باشد. عملیات انشعاب به روش گرم یا هات تپ باید به صورت پیوسته انجام شود تا کار به بهترین نحو ممکن به اتمام برسد. از این رو آسیب دیدن کاتر یعنی وقفه در کار و کاهش ضریب کیفیت کار. بنابراین مجری عملیات بر اساس جنس لوله باید سرعت باردهی را مشخص کرده باشد.ضخامت لوله نیز در این خصوص دارای اهمیت است و پیشروی کاتر باید به گونه ای باشد که لوله به صورت کامل طی یک فرایند پیوسته و بدون وقفه بریده شود.
  • مته راهنما: اولین جزء از دستگاه هات تپ که با لوله درگیر می شود مته راهنما است. در واقع پیش از عملیات برش لوله توسط کاتر، مته راهنما با آن درگیر شده و سوراخکاری را روی لوله انجام می دهد. تنها پس از سوراخ کردن لوله توسط مته، و جا انداختن مته در محل است که برش گرم لوله توسط کاتر انجام می شود. مته پس از سوراخ نمودن لوله، در آن تثبیت می شود و حکم محوری را خواهد داشت که مانع لغزش و لنگی انداختن کاتر حین برش می شود.

یکی دیگر از کارکردهای مته راهنما بیرون کشیدن کوپن از لوله پس از اتمام فرایند برش است. به محض اتمام عملیات برش گرم توسط کاتر، عقب نشینی شفت آغاز می شود و ضمن عقب نشینی، کوپن نیز از مجموعه خارج می شود. کوپن بخش بریده شده از لوله توسط دستگاه هات تپ است. ممکن است چنین تصور شود که پس از برش کامل لوله بخش بریده شده به درون لوله خواهد افتاد و امکان بیرون آوردن آن وجود ندارد. این امر خصوصاً در مورد عملیات هایی که به صورت عمودی انجام می شوند بیشتر صدق می کند. اما واقعیت امر این است که ضمن برش کامل لوله و با عقب نشینی شفت، کوپن به دهانه های عاج دار مته گیر می کند و همراه آن بیرون می آید. برای رسیدن به این هدف، مجری عملیات پیش از بستن دستگاه هات تپ و حین آماده سازی آن، باید پین های موجود روی مته را بازرسی کرده و از صحت عملکردشان مطمئن شود. پس از حصول اطمینان، عملیات انجام می شود و برش لوله به صورت کامل به اتمام می رسد. حال و ضمن عقب نشینی شفت، پین ها که در مرحله پیشروی باز شده بودند با بخش بریده شده لوله درگیر شده و آن را با خود به بیرون می کشانند. در واقع لبه های کوپن از دو جانب به پین ها گیر می کند و به این ترتیب همراه با مته به بیرون منتقل می شود. پس از باز کردن دستگاه هات تپ می توان کوپن بریده شده از لوله را که روی مته سوار مانده است مشاهده کرد.
استخراج کوپن ضامنی است بر صحت کامل فرایند انشعاب گیری هات تپ و رویت آن به این معناست که برش لوله به صورت کامل و صحیح انجام شده است. البته در مواقعی نیز ممکن است به دلیل عدم کارکرد مناسب پین ها، کوپن به درون لوله بیفتد. در هر صورت استخراج نکردن کوپن همواره به این معنا نخواهد بود که عملیات به صورت ناقص انجام شده است. ممکن است برش کامل انجام شده باشد اما کوپت استحراج نشود. البته همچنین ممکن است عملیات به صورت ناقص مانده باشد و برش کامل انجام نشده باشد. در صورتی که پس از اتمام فرایند انشعاب گرم HOTTAPPING کوپن را مشاهده نکردیم می بایست تست های لازم برای محاسبه فشار سیال در خط انشعابی جدید را انجام دهیم. اگر دیدیم که فشار این خط لوله جدید کمتر از لوله اصلی است می توان پی برد که برش به صورت کامل انجام نشده است، گویی کاتر پیشروی لازم تا برش کامل لوله را نداشته است. اما اگر فشار به همان میزان فشار خط لوله اصلی باشد بدیهی است که برش کامل بوده است، اما کوپن به درون لوله افتاده است.

دستگاه هات تپ پیشگام صنعت ابزار
دستگاه هات تپ شرکت پیشگام صنعت ابزار؛ قابلیت انشعاب گرم تا ۶۰ اینچ

در خصوص افتادن کوپن در لوله نیز بر حسب حساسیت های مجتمع و خواسته کارفرما اقدامات لازم باید صورت گیرد. اگر خط لوله دارای حساسیت زیادی نباشد و نسبت سایز انشعاب به سایز لوله اصلی نیز پایین باشد، می توان گفت که ماندن کوپن درون لوله فاقد حساسیت است، اما اگر ماندن آن درون لوله باعث بروز مشکلات و آسیب هایی برای خط و مجموعه خواهد شد، بدیهی است که باید اقدامات لازم برای استخراج آن انجام شود. ممکن است جلوتر از محل انشعاب و در مسیر سیال تجهیزات حساس به ضربه و مواردی از این دست وجود داشته باشند. در این صورت بیم آن می رود که سیال کوپن را با خود حرکت داده و باعث اصابت آن به تجهیزات مذکور شود. در چنین شرایطی حتما باید کوپن را ولو بعد از عملیات هات تپ از مجموعه استخراج کرد.

برای انجام این کار نیز می توان دستگاه هات تپ را به یکسری تجهیزات معناطیسی مجهز کرد و با فرستادن آن ها به درون لوله کوپن را استخراج کرد، به این شرح که کوپن تحت تأثیر میدان مغناطیسی ایجاد شده به این تجهیزات می چسبد و سپس می توان ضمن عقب نشینی ش را از مجموعه استخراج کرد.

مجموعه ذکر شده در بالا اجزا و قطعات دستگاه هات تپ را بیان می کنند. شرکت پیشگام صنعت ابزار پیش از این وارد کننده Hot Tap Machine  و فروشنده آن به مشتریان بود، اما به مرور و ضمن تشکیل کارگروه های مهندسی و اجرایی، با ماهیت عملکرد دستگاه هات تپ آشنا شده و خود تصمیم گرفت به مجری طرح های انشعاب گیری به روش هات تپ تبدیل شود. یکی از محرک های ما برای انجام کار عملیاتی این بود که اغلب مشتریان نسبت به مکانیزم و ساز و کار اجرایی دستگاه هات تپ آشنایی نداشتند و از این رو برای انجام عملیات ها نیز نیازمند راهنمایی و اخذ مشاوره از تولید کنندگان دستگاه HOT TAP بودند. اما به مرور و ضمن آشنایی، شرکت پیشگام صنعت ابزار خود تبدیل به پیمانکار اجرایی عملیات هات تپ شد و اکنون له درجه ای رسیده است که می تواند با رفع تمامی نیازهای عملیاتی بدون اخذ هر گونه مشاوره، عملیات ها را به بهترین شل ممکن انجام دهد.

شرکت پیشگام صنعت ابزار به فراخور پروژه های متعدد و شرایط کاری که هر کدام از ان ها رقم می زدند، پی به وجود برخی کاستی ها در دستگاه های هات تپ وارداتی می شد و می کوشید خود راهکارهای ابداعی و نوین برای رفع کاستی و انجام عملیات را پیدا کند. خمین فرایند باعث شد که به مرور این شرکت خود مهارت کافی جهت ساخت دستگاه هات تپ را نیز به دست آورد. دستگاه های ساخته شده توسط شرکت پیشگام صنعت ابزار کاستی های دستگاه های وارداتی را نیز ندارند. ما بر حسب آشنایی با اقتضائات کاری متنوع توانسته ایم دستگاه هات تپ را به گونه ای طراحی کرده و بسازیم که برای شرایط خاص و ویژه نیز پاسخگو باشند.

دستگاه هات تپ نمایشگاه بین المللی نفت
دستگاه هات تپ تولیدی شرکت پیشگام صنعت ابزار

شرکت های متعدد بین المللی با اعتبار جهانی در بازار تولید hot tap machine فعال می باشند و هر یک نیز راهکارها و روش های منحصر به خود برای ساخت دستگاه هات تپ را دارند. برندهایی نظیر میراژ (Mirage Machines)، تی دی ویلیامسون (TD Williamson)، فورمینات (Furminate)، پایپ من (Pipeman Production)، تیم (Team) . نظایر آن در سطح جهانی بازاری مناسب برای مشتریان دستگاه هات تپ رقم زده اند. شرکت پیشگام صنعت ابزار تقریبا با مکانیزم فنی و ایمنی عملکردی این شرکت ها آشنایی کامل دارد و از این رو می تواند به مزایای نسبی هر یک از دستگاه های تولیدی نسبت به دیگر برندها پی ببرد. ما در طراحی و ساخت دستگاه هات تپ کوشیده ایم تا جای ممکن از مزایای دستگاه های ساخته شده توسط هر یک از این برندها استفاده کنیم و در عین حال راهکارهای ابداعی خود را نیز روی دستگاه های هات تپ پیاده کنیم تا محصولی با حداکثر بهره وری تولید کنیم. دستگاه های تولیدی شرکت پیشگام صنعت ابزار آزمون خود را در عملیات های اجرایی انشعاب گرم هات تپ این شرکت پس داده اند و ما تا کنون صدها عملیات در سایزهای مختلف و تحت فشارهای متفاوت را توسط دستگاه های ساخته شده خود به انجام رسانده ایم و همگی نیز موفقیت آمیز بوده اند.

دستگاه هات تپ و جهت عملیات

دستگاه هات تپ یگ دستگاه وزین با یک محور طولی بلند است و از این رو هم حمل آن و هم نصب و نگه داشتن آن حین اجرای عملیات باید الزامات  و حساسیت های خاص خود را داشته باشد. این دستگاه اگر خوب جای گزاری و نصب نشود، اگر نگهداری آن در طول انجام عملیات به خوبی صورت نگیرد، می تواند نه تنها به خود، بلکه به مجموعه آسیب برساند. از این رو برای نگه داشتن آن باید تدابیری اندیشید که آسیبی متوجه عملیات نشود.

در این چارچوب باید ابتدا ببینیم که راستا و جهت عملیات هات تپ چگونه خواهد بود. اگر راستای عملیات به گونه ای باشد که از طرف دستگاه به مجموعه اتصالات و خط لوله فشار وارد آید حتما باید تدابیری در خصوص آن اندیشید. اغلب مدل های دستگاه هات تپ دارای وزن زیادی هستند، مگر در مواردی محدود و برای سایزهای بسیار کوچک دستگاه هات تپ کم وزن خواهد بود اما در این خصوص نیز اهمال جایز نیست و باید تدابیری اندیشید که از جانب دستگاه و وزن آن فشاری متوجه اتصالات نشود.

نگهداری دستگاه هات تپ در عملیات انشعاب گرم افقی
دستگاه هات تپ در شرایطی که عملیات یه صورت افقی انجام میشود توسط تسمه به جرثقیل نصب بوده و به این ترتیب نگهداشته میشود

دستگاه هات تپ در راستاهای مختلف عوارض زیر را می تواند برای مجموعه به بار بیاورد و باید در خصوص هر یک از آن ها تدابیر ویژه به شرحی که می آید اندیشید:

  • اگر عملیات هات تپ به صورت عمودی از بالا به پایین انجام می شود صرف تسمه متصل شده به جرثقیل برای نگه داشتن دستگاه هات تپ کفایت می کند. از آن جا که در این شرایط دستگاه در حالت عمودی بوده و وزن آن به صورت محوری از بالا به پایین به لوله و اتصالات وارد می شود، فشار جانبی به مجموعه وارد نخواهد آمد و از این رو صرف پیشگیری از نیروی گرانشی عمودی وارد بر مجموعه کفایت می کند. در این خصوص تسمه متصل به جرثقیل در واقع حکم خنثی کننده نیروی وارده از ناحیه وزن دستگاه هات تپ را خواهد داشت و به این ترتیب می توان فشار را دفع کرد.
  • اگر عملیات هات تپ به صورت افقی انجام شود طبیعتاً فشار وارده به مجموعه به مراتب بیشتر خواهد بود، چرا که وزن دستگاه به صورت افقی بر مجموعه وارد می شود و اتصالات تحت تأثیر گرانش دستگاه از جانب مستعد دفرمه شدن و متمایل به زمین شدن می شوند. این به معنای افزایش احتمال شکسته شدن خطوط جوش، انحنای متریال ها و به طور کلی از کار افتادن عملکرد اتصالات خواهد بود. در چنین شرایطی نیز می توان با تسمه های متصل به دستگاه هات تپ فشار وارده ناشی از وزن دستگاه را کنترل کرد. با استفاده از تسمه ها در واقع می توان گفت کل وزن دستگاه روی تسمه ها و از این رو به جرثقیل تحمیل می شود و به این ترتیب مجموعه اتصالات بدون آسیب و ایراد عملکرد خود را حفظ می کنند.
  • اگر عملیات هات تپ به صورت زاویه دار و مورب روی مجموعه خط لوله و اتصالات انجام شود شرایط متفاوت خواهد بود و صرف استفاده از تسمه ها کفایت نمی کند. تسمه می تواند نیروی افقی را دفع کند و فشار وارده در راستای عمودی را نیز کنترل کند. اما وقتی وزن در هر دو راستای افقی و عمودی به صورت هم زمان وارد می شود، باید از ابزارهای اضافی استفاده کرد. در این شرایط بهره گیری از اهرم های نگهدارنده از پایین توصیه می شود. به این معنی که اهرم هایی روی دستگاه هات تپ نصب می شود. یک سر این اهرم ها به دستگاه هات تپ نصب است و سر دیگر آن روی زمین قرار می گیرد. به این ترتیب اهرم ها همچون یک پایه دستگاه هات تپ را حفظ می کنند و مانع تحمیل فشار ناشی از وزن آن به روی اتصالات و خط لوله خواهند شد. بدیهی است تعداد اهرم ها، جنس آن ها، ضخامت و طول آن ها به وزن دستگاه هات تپ، زاویه قرار گیری دستگاه نسبت به سطح زمین و طول دستگاه بستگی خواهد داشت. مجری عملیات باید تدابیری بیاندیشد که اهرم ها تمام و کمال کارکرد خود را انجام دهند و در عین حال آسیبی از طرف دستگاه به آن ها وارد نشود. اگر اهرم ها به درستی طراحی نشده باشند طبیعتاً توان و تحمل فشار دستگاه را نخواهند داشت و به این ترتیب ممکن است کارکرد خود را از دست بدهند. در این صورت بدیهی است که وزن دستگاه مجددا روی مجموعه اتصالات و خط لوله بار خواهد شد و به این ترتیب آسیب های محتمل احتمال بروز بیشتری خواهند داشت.
  • در صورتی که عملیات هات تپ به صورت عمودی و از پایین به بالا انجام شود نیز در واقع می توان گفت دستگاه هات تپ روی اتصالات و خطوط لوله سوار می شود چرا که گویی به آن ها آویزان شده است. در این شرایط نیز امکان وارد امدن نیروی کشسان و دفرمه شدن لوله و اتصالات وجود خواهد داشت. هر چه وزن دستگاه بیشتر باشد احتمال بروز این خطر نیز بالاتر خواهد رفت. الیته در کمتر موارد به این شرایط اجرایی هات تپ برمی خوریم و برنامه ریزان و پیمانکاران معمولاً توصیه می کنند که از راستاهای دیگر برای انشعاب گیری استفاده شود، اما اگر به هر دلیلی راهی جز انشعاب گیری از پایین وجود نداشت، باید دستگاه از پایین نصب شود. این امر نیز الزامات ایمنی و تجهیزات نگهدارنده خاص خود را خواهد داشت. دستگاه هات تپ باید از پایین و توسط نگهدارنده ها کنترل شود تا وزن آن روی آن ها سوار شود و فشاری از ناحیه آن به مجموعه اتصالات و خط لوله وارد نشود.
دستگاه هات تپ و نگهداری در شرایط زاویه دار
نگهداری دستگاه هات تپ در عملیات زاویه دار انشعابی گرم، توسط اهرمهای پشتیبان

یک عملیات انشعاب گیری گرم آیتم ها و متغیرهاتی متعددی دارد که مجری کار باید در خصوص همگی آن ها به همان میزان اهمیتی که دارند حساسیت به خرج دهد. وزن دستگاه هات تپ در ابتدای امر ممکن است به ظاهر چندان مهم تلقی نشود، اما در واقع همین متغیر می تواند فرایند را دچار آسیب کند و حتی در صورت اهمال بیش از اندازه به خود خط لوله آسیب وارد کند. بروز آسیب هایی نظیر دفرمه شدن و پیچ و تاب خوردن خط لوله، مشکلات کوچکی نیست که بتوان ازطریق صرف انجام اقدامات موضعی رفع شان کرد. این دست ایرادات یک مجموعه را دچار آسیب می کند. در چنین شرایطی باید خط لوله تعمیر شود که این خود امری پر هزینه و زمان بر خواهد بود. بنابراین حساسیت در قبال این آیتم از عملیات انشعاب گرم امری ضروری و الزامی تلقی می شود.

دستگاه هات تپ و ایمنی

اجرای عملیات انشعاب گرم با وجود مزایا و محاسنی که برای برنامه ریزان واحدهای صنعتی دارد، آسیب ها و مشکلاتی را نیز می تواند حین کار به وجود آورد. البته این خصلت هر فرایند صنعتی است که عوارض و خطراتی را متوجه نیروی کار و محیط ایجاد کند و هات تپ نیز از این قاعده مستثنی نخواهد بود. البته این قسم ایرادات همواره به دلیل اهمال، بی توجهی، برخی متعیرهای پیش بینی نشده و غیر مترقبه محیطی و عواملی از این دست ایجاد می شوند و اگر مجری کار فرایند را به گونه ای طراحی و مهندسی و  برنامه ریزی کرده باشد که تمامی استانداردها و اصول و الزامات ضمن آن رعایت شده باشند، آسیبی متوجه نیروی کار، محیط و تجهیزات مجتمع نخواهد شد.

دستگاه هات تپ و حمل
حمل دستگاه هات تپ توسط جرثقیل به محل نصب روی اتصالات خط لوله

از جمله عواملی که می تواند در اثر هر گونه بی احتیاطی یا اهمال به بروز آسیب در فرایند منجر شود، آسیب هایی است که می تواند از سوی دستگاه هات تپ (Hot Tap Machine) متوجه کار شود. دستگاه هات تپ دارای فن آوری منحصر به خود می باشد و کار با آن مستلزم آشنایی با مکانیزم فنی، شرایط و ضوابط نگهداری و از این دست است. در دستورالعمل اجرای هات تپ و سایر مستندات، از جمله مستندات ایمنی کار، باید در این خصوص تدابیر لازم اندیشیده شده باشد. باید مشخص شود که دستگاه هات تپ پیش از آغاز عملیات نیازمند چه آیتم هایی است که می توانند بر ایمنی کار اثرگذار باشند. باید تعیین شود که متغیرهای آسیب زننده بر ایمنی کار از جانب دستگاه هات تپ حین انجام فرایند چیست، و نیز باید تعیین شود که پس از اتمام کار گرم هات تپ، چه فرایندهایی برای انتقال و جابجایی امن دستگاه هات تپ باید انجام گیرد بدون این که کوچک ترین آسیبی به نیروی انسانی و تجهیزات و محیط وارد شود. در این راستا می توان ملاحظات زیر را منظور داشت:

  • اولین و مشهودترین آسیبی که دستگاه هات تپ پیش و پس از اتمام عملیات می تواند به مجموعه و خصوصاً نیروی انسانی وارد کند شرایط حمل و نقل آن می باشد. این دستگاه معمولاً دارای وزن بالا بوده و از طرفی فرایند نصب دقیقی دارد. حمل و نصب دستگاه هات تپ معمولاً از طریق جرثقیل انجام می شود. باید توجه شود که بستن تسمه به دستگاه جهت حمل توسط جرثقیل باید به دقیق ترین شکل ممکن انجام شود تا دستگاه بدون زاویه گیری از محل بلند شود و تا محل نصب جابجا شود. در کل فرایند حمل، از برداشتن دستگاه هات تپ از روی تراک تا رسیدن آن به محل نصب روی اتصالات باید زاویه افقی دستگاه پابرجا بماند. سنگین شدن یک سمت و زاویه گرفتن آن مقدمه ای خواهد بود از آزاد شدن دستگاه از تسمه ها و سقوط آن حین حمل. در این مورد باید بسیار حساس بود. اینکه حین حمل، دستگاه هات تپ ممکن است از فراز خطوط لوله و تجهیزات کنترل و بازرسی و … عبور کند و سقوط آن نه تنها به خود دستگاه بلکه به این دست تجهیزات نیز آسیب خواهد رساند.

ایمنی نیروی انسانی نیز در این شرایط بسیار کلیدی و حساس است. هر چقدر فرایند حمل دقیق و صحیح انجام شود، باید به این هشدار ایمنی توجه داشت که در زمان جابجایی و حمل دستگاه توسط جرثقیل نیروی کار هرگز زیر مسیر حمل قرار نگیرد چرا که هر آن بیم سقوط این دستگاه وزین می رود و اصابت آن به نیروی انسانی بی شک تبعات سنگینی به بار خواهد آورد.

  • در حین انجام کار نیز دستگاه هات تپ می تواند آسیب های ایمنی بالقوه متعددی را در خود نهفته داشته باشد. برای مثال اگر پیچ ها و اتصالات دستگاه به خوبی محکم کاری نشده باشند، ممکن است حین عملیات هات تپ در اثر فشار سیال، این پیچ ها و اتصالات ضعیف شده و مجری کار به ناچار و به منظور رفع مشکل عملیات را متوقف کند. حتی ممکن است پیچ ها در اثر فشار بشکنند و به یکباره بخشی از دستگاه در نتیجه فشار سیال از بخش دیگر آن جدا شود. در این صورت و بر حسب فشار سیال، ممکن است اتفاقات غیر منتظره و ناخوشایندی متوجه نیروی انسانی و مجموعه صنعتی شود. بنابراین در فاز آماده سازی دستگاه باید به این نکات بسیار توجه داشت و حتما دستگاه هات تپ را پیش از نصب روی اتصالات مورد تست و ارزیابی فشار قرار داد تا شاهده چنین رویدادهایی نباشیم.
  • ممکن است به دلیل فرسودگی، خوردگی و فقدان سیستم نگهداری و تعمیرات، بخش هایی از دستگاه مستعد ایجاد نشتی و مواردی از این دست باشند. برای مثال فلنج آداپنور دستگاه که محل نصب دستگاه هات تپ روی اتصالات خط لوله می باشد ممکن است دچار خوردگی یا آسیب باشد و پس از نصب، حین اجرای عملیات هات تپ متوجه نشتی در آن محل شویم. در این صورت چاره ای جز عقب نشیتی دستگاه و بستن ولو نخواهد بود تا دستگاه باز شده و اقدامات تعمیراتی و اصلاحی روی آن انجام شود. این به معنای معطل ماندن پروژه و از دست دادن زمان انجام کار می شود که بالطبع هزینه سرباری را به مجری عملیات انشعاب گرم بار خواهد کرد.
دستگاه هات تپ و اهرم های نگهدارنده
مستحکم سازی دستگاه هات تپ توسط اهرم های نگهدارنده

این دست عوامل به عنوان چالش هایی معرفی می شوند که از جانب دستگاه هات تپ می توانند بر یک مجموعه حین انشعاب گیری گرم وارد شوند. عملیات هات تپ به صرف نصب دستگاه و اجرای فرایند برش خلاصه نمی شود. مطالعات فنی و ایمنی، برنامه ریزی ها، نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه دستگاه ها و تجهیزات، آموزش نیروی کار و بهره گیری از تجارب و استانداردهای معتبر بخش های جدایی ناپذیر از خود عملیات هات تپ به شمار می روند و باید نسبت به آن ها به همان میزان فرایند اجرایی حساس بود. دستگاه هات تپ بر خلاف ماهیت عملکردی خشن و زمختی که دارد، مستلزم توجهات ویژه روی متغیرهای آن چنان حساسی است که به ظاهر بی اهمیت جلوه می کنند، اما با رصد آیتم های ذکر شده می توان پی برد که این دستگاه چه نقش و جایگاه حساسی در پیشبرد پروژه دارد و لحاظ کردن فاکتورهای ایمنی و فنی در آن به چه میزان حائز اهمیت است.